^{Gambar: BERNAMA}

Apabila berlaku insiden seseorang hilang di laut, ramai yang tertanya-tanya mengapa operasi mencari dan menyelamat (SAR) kadangkala mengambil masa yang lama walaupun lokasi mangsa dipercayai sudah diketahui. Hakikatnya, pencarian di perairan terbuka merupakan antara operasi yang paling mencabar kerana melibatkan pelbagai faktor semula jadi yang sukar dijangka.

Menurut pakar forensik dan penyelam penyelamat, mangsa yang baru lemas kebiasaannya tidak terus terapung di permukaan air. Sebaliknya, ia akan tenggelam terlebih dahulu kerana paru-paru dan tubuh kehilangan keupayaan untuk mengekalkan daya apungan.

Mengapa Mangsa Akan Tenggelam Dahulu?

Selepas seseorang meninggal dunia di dalam air, tubuh biasanya menjadi lebih berat berbanding daya apungan yang mampu dihasilkan. Disebabkan itu, mangsa lazimnya akan tenggelam ke dasar laut, tasik atau sungai.

Namun, keadaan berubah selepas beberapa hari apabila proses pereputan bermula. Bakteria di dalam tubuh akan menghasilkan gas seperti metana, karbon dioksida dan hidrogen sulfida. Pengumpulan gas ini menyebabkan badan menjadi semakin ringan dan akhirnya terapung semula ke permukaan.

Suhu Air Mainkan Peranan Besar

Salah satu faktor paling penting ialah suhu air.

Di kawasan laut yang sejuk, proses pereputan berlaku lebih perlahan. Ini bermakna penghasilan gas juga mengambil masa lebih lama dan mangsa mungkin hanya terapung selepas tempoh yang panjang.

Sebaliknya, di perairan yang lebih panas seperti kebanyakan kawasan tropika termasuk Malaysia, proses pereputan berlaku lebih cepat. Oleh itu, kemungkinan mangsa timbul ke permukaan juga lebih tinggi dalam tempoh yang lebih singkat.

Arus Laut Boleh Mengubah Lokasi Mangsa

Ramai menyangka mangsa akan ditemui berhampiran lokasi mangsa terjatuh ke dalam air. Sebenarnya, arus laut boleh membawa tubuh mangsa jauh dari titik asal.

Sebab itulah pasukan SAR biasanya akan memulakan pencarian di lokasi terakhir mangsa dilihat sebelum mengembangkan kawasan carian mengikut arah arus, kelajuan angin dan keadaan ombak.

Kadangkala, mangsa boleh ditemui beberapa kilometer dari lokasi kejadian walaupun operasi bermula di titik yang sama.

Apa Itu Kaedah Carian 'Grid'?

^{Gambar: Taylor & Francis}

Dalam operasi SAR, pasukan penyelamat sering menggunakan teknik carian yang dikenali sebagai 'grid search' atau carian berpetak.

Kaedah ini membahagikan kawasan pencarian kepada beberapa zon tertentu. Bot penyelamat, helikopter dan pasukan penyelam akan bergerak secara sistematik mengikut laluan yang telah ditetapkan bagi memastikan tiada kawasan terlepas pandang.

Selain grid, terdapat juga teknik pencarian berbentuk bulatan yang bermula dari lokasi terakhir mangsa dilihat sebelum radius carian diperluaskan secara berperingkat.

Teknologi Sonar Jadi Mata Di Dalam Air

Bagi kawasan yang mempunyai air keruh, sungai dalam, tasik atau laut yang mempunyai jarak penglihatan sangat rendah, penyelam sering berdepan kesukaran untuk melihat objek di dasar.

Atas sebab itu, pasukan SAR menggunakan teknologi sonar.

Sonar berfungsi dengan menghantar gelombang bunyi ke dasar air dan menganalisis pantulan yang diterima semula. Teknologi ini mampu mengesan objek besar, kenderaan, bot karam dan kadangkala tubuh manusia walaupun dalam keadaan gelap atau air yang sangat keruh.

Dalam operasi moden, sonar sering dipadankan dengan dron bawah air dan sistem pemetaan digital untuk meningkatkan ketepatan pencarian.

Haiwan Laut Juga Boleh Mempengaruhi Keadaan Mangsa

Satu lagi faktor yang jarang dibincangkan ialah kewujudan hidupan laut.

Ikan, ketam, udang dan organisma laut lain boleh mempercepatkan proses pereputan serta mengubah keadaan mangsa. Dalam sesetengah kes, keadaan ini menyebabkan proses pengecaman menjadi lebih sukar dan memerlukan bantuan pakar forensik.

Mengapa Operasi SAR Kadangkala Mengambil Masa Berhari-Hari?

Pencarian mangsa lemas bukan sekadar menyelam dan melihat dasar laut. Pasukan penyelamat perlu mengambil kira:

• Arus dan pasang surut air.
• Kelajuan serta arah angin.
• Kedalaman perairan.
• Keadaan cuaca semasa.
• Jarak penglihatan dalam air.
• Bentuk muka bumi dasar laut.
• Data sonar dan pemetaan kawasan.

Semua faktor ini perlu dianalisis sebelum keputusan dibuat mengenai lokasi pencarian seterusnya.

Walaupun teknologi pencarian semakin canggih, operasi mencari mangsa di laut masih merupakan satu cabaran besar. Faktor seperti arus, suhu air, kedalaman, cuaca dan proses pereputan tubuh memainkan peranan penting dalam menentukan sama ada mangsa dapat ditemui dengan cepat atau sebaliknya.

Apa yang pasti, setiap operasi SAR memerlukan gabungan kepakaran penyelam, penggunaan teknologi moden serta analisis saintifik bagi meningkatkan peluang menemukan mangsa secepat mungkin.

Sumber: MARINE SOS