Foto sekadar hiasan

Malaysia menyaksikan satu kes yang jarang berlaku apabila seorang wanita transgender didakwa di Mahkamah Syariah Kota Bharu kerana menjalani pembedahan penukaran jantina.

Pendakwaan ini mencipta sejarah tersendiri apabila ia merupakan kes pertama di bawah Seksyen 18 Enakmen Kod Jenayah Syariah (I) 2019 di Kelantan, sekali gus mencetuskan perbincangan meluas dalam kalangan masyarakat dan pakar perundangan.

Kronologi Kes

Insiden ini dilaporkan berlaku pada awal tahun 2026 apabila Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Kelantan menjalankan satu operasi terhadap sekumpulan individu transgender dalam sebuah majlis di Kota Bharu.

Hasil operasi tersebut, seorang individu telah ditahan sebelum didakwa di mahkamah syariah atas kesalahan berkaitan penukaran jantina. Bagaimanapun, tertuduh mengaku tidak bersalah terhadap pertuduhan yang dikenakan.

Perkembangan itu menyebabkan kes ini memasuki fasa perbicaraan dan dijangka menarik perhatian meluas kerana implikasi undang-undang yang dibawanya.

Foto sekadar hiasan

Peruntukan Undang-Undang

Seksyen 18 Enakmen Kod Jenayah Syariah (I) 2019 memperuntukkan bahawa mana-mana individu yang menukar jantina, sama ada terhadap diri sendiri atau orang lain, melakukan satu kesalahan di sisi undang-undang syariah negeri.

Jika disabitkan, individu tersebut boleh dikenakan hukuman denda sehingga RM3,000, penjara maksimum dua tahun atau kedua-duanya sekali.

Kelantan menjadi satu-satunya negeri di Malaysia yang mempunyai peruntukan khusus yang secara jelas menjadikan pembedahan penukaran jantina sebagai satu kesalahan jenayah.

Undang-undang ini turut terpakai kepada individu Muslim berdasarkan latar belakang agama mereka, walaupun terdapat situasi di mana individu berkenaan mendakwa tidak lagi berpegang kepada agama tersebut.

Foto sekadar hiasan

Isu Dan Perdebatan

Kes ini membuka ruang kepada pelbagai persoalan, khususnya apabila melibatkan prosedur yang bersifat kekal dan tidak boleh diubah semula.

“Timbul persoalan, apakah yang sebenarnya dicapai oleh satu sabitan jika negeri tidak boleh memaksa seseorang untuk kembali kepada jantina asal?”

Selain itu, menurut Fatwa Kebangsaan 1983, jantina seseorang di sisi undang-undang ditentukan berdasarkan jantina ketika lahir, kecuali bagi kes interseks. Ini menimbulkan konflik antara realiti fizikal individu dan pengiktirafan undang-undang.

Isu keselamatan juga menjadi perhatian, terutamanya berkaitan penempatan dalam penjara. Individu transgender yang disabitkan kesalahan berkemungkinan ditempatkan di penjara lelaki, sekali gus menimbulkan kebimbangan terhadap keselamatan dan kebajikan mereka.

Dalam masa sama, kumpulan advokasi turut memberi amaran tentang kesan tidak langsung daripada penguatkuasaan undang-undang ini.

“Langkah ini tidak akan menghentikan prosedur tersebut, sebaliknya mendorong ia dilakukan secara bawah tanah oleh pihak tidak bertauliah dan berisiko tinggi.”

Foto sekadar hiasan

Kedudukan Undang-Undang & Implikasi

Walaupun Mahkamah Persekutuan pada tahun 2024 telah membatalkan beberapa peruntukan lain dalam enakmen syariah Kelantan, Seksyen 18 kekal berkuat kuasa.

Ini kerana tiada undang-undang persekutuan yang secara khusus menyentuh isu pembedahan penukaran jantina, sekali gus membolehkan negeri mengekalkan peruntukan tersebut.

Keputusan mahkamah dalam kes ini dijangka menjadi rujukan penting dalam sejarah perundangan negara, khususnya dalam isu melibatkan identiti jantina, hak individu dan bidang kuasa undang-undang syariah.

Sama ada kes ini akan dibawa ke mahkamah sivil bagi mencabar kesahihannya dari sudut Perlembagaan Persekutuan masih belum dapat dipastikan, namun ia berpotensi menjadi penentu arah kepada perkembangan undang-undang pada masa hadapan.

Sumber: Threads @thecounselbrief